Warunki rozwoju sztuki Sytuacja polityczna

W XIV i XV wieku Niderlandy wzbogaciły się dzięki pośredniczeniu w handlu między Wschodem i północną Europą a krajami śródziemnomorskimi wraz z północnymi Wiochami. Spowodowało to wzrost roli politycznej mieszczaństwa i potęgę miast. Jako najbogatsze w kraju wyróżniały się Bruksela, Brugia, Antwerpia, Ypres. W tym samym czasie burgundzki książę Filip Śmiały zdobywa Niderlandy i ta przejściowa przynależność do Francji odbije się jej wpływami w kulturze, a wyrazi w sztuce mecenatem burgundzkiego dworu. W 2. połowie XVI wieku Niderlandy stały się posiadłością Habsburgów na skutek małżeństwa Marii Burgundzkiej z cesarzem Maksymilianem I, a następnie w 1555 roku weszły w posiadanie królów hiszpańskich jako następstwo walk Hiszpanii z Francją. W związku z tym trwały walki Flamandów i Holendrów z najeźdźcami zakończone powstaniem Zjednoczonych Prowincji Niderlandów (w 1588 roku), uniezależnionych od Hiszpanii (Holandia) oraz pozostających w niewoli prowincji Flandrii i Brabancji. W międzyczasie rozgorzała w Europie reformacja, która silnie zaznaczyła się w Niderlandach. W następstwie układów politycznych katolicką pozostała Flandria, a protestantyzm przyjęła Holandia. Należy też wspomnieć o hugenotach z Francji, którzy osiedlali się w Holandii na skutek prześladowań we własnym kraju. Było wśród nich wielu rzemieślników i artystów. Tak więc na skutek wydarzeń politycznych Niderlandy były w okresie renesansu w obszarze wpływów francuskich i hiszpańskich, a z kolei te kraje ulegały wpływom niderlandzkim.